14.10.1864 

urodziny

 

20.11.1925 

śmierć

 
buduj linię życia
dodaj postać lista postaci wideo gra
 
idea aktualności regulamin zespół
Twoja ocena:
średnia ocena: 72%

Pokaż znajomym, że lubisz tę postać:

Podobne osoby:

Witold Pilecki

Edward Gierek

Jacek Kuroń

Mordechaj Anielewicz

Władysław Anders

Kazimierz III Wielki

Stefan Żeromski

pisarz
Stefan Żeromski
- powieściopisarz, nowelista, dramaturg, publicysta. Urodzony w zubożałej rodzinie szlacheckiej o tradycjach patriotycznych, po nauce (1874-86) w gimnazjum w Kielcach i studiach (1886-88) w Instytucie Weterynaryjnym w Warszawie, przerwanych z braku środków do życia, w latach (1888-91) pracował jako nauczyciel domowy, m.in. w Nałęczowie, a w latach (1892-1904) jako bibliotekarz, początkowo w Polskim Muzeum Narodowym w Rapperswilu, a od 1897 w Bibliotece Ordynacji Zamojskich w Warszawie. Związany ze środowiskiem "Głosu" i PPS rozwijał działalność oświatową i kulturalną (zwłaszcza w Nałęczowie). W latach 1909-12 przebywał w Paryżu. Od 1913 roku w Zakopanem. Sprzyjając ruchowi niepodległościowemu (w 1906 roku spotkał się z Józefem Piłsudskim), po wybuchu wojny 1914 zaniechał jednak (mimo początkowego akcesu do Legionów Polskich) związania się z obozem Piłsudskiego ze względu na swój negatywny stosunek do polityki państw centralnych. W 1918 roku organizator polskiej władzy państwowej na Podhalu jako prezydent tzw. Republiki Zakopiańskiej. Od 1919 roku w Warszawie (od 1924 roku mieszkał na Zamku Królewskim). Brał udział wraz z Janem Kasprowiczem w akcji plebiscytowej na Warmii i Mazurach. W 1920 roku założył Towarzystwo Przyjaciół Pomorza. Inicjator Polskiej Akademii Literackiej, w 1920 rokuwspółtwórca i pierwszy prezes Związku Zawodowego Literatów Polskich. W 1924 roku założył oddział polskiego Pen Clubu. Twórczość rozpoczął od nowel i szkiców powieściowych (zbiory: "Opowiadania" 1895, "Rozdzióbią nas kruki, wrony..." 1895, "Utwory powieściowe" 1898), w których pojawiły się już głównie tematy jego pisarstwa: krzywda społeczna i zacofanie cywilizacyjne ludu ("Zmierzch", "Zapomnienie"), moralny obowiązek walki o sprawiedliwość i postęp ("Siłaczka", "Doktor Piotr"), poczucie więzi z tradycją walki niepodległościowej i świadomość społecznych źródeł jej klęsk ("O żołnierzu tułaczu"). W autobiograficznej powieści "Syzyfowe prace" (1897) dał obraz umysłowego i patriotycznego dojrzewania młodzieży w walce z rusyfikacyjnymi dążeniami zaborczej szkoły. W powieści "Ludzie bezdomni" (t. 1-2, 1900) stworzył typowy dla swej twórczości wzór bohatera, samotnego inteligenta-społecznika, odrzucającego możliwość szczęścia osobistego dla pojętego heroicznie obowiązku walki o dobro ogółu. W powieści historycznej "Popioły" (t. 1-4, 1904) na tle panoramy wojen napoleońskich i życia polskiego pod zaborami przedstawił kształtowanie się nowoczesnej świadomości patriotyczno-obywatelskiej narodu; apoteozując orężną walkę o niepodległość, ukazał zarazem jej tragiczne dylematy historyczne i moralne. Do tematyki niepodległościowej powracał wielokrotnie, m.in. w dramacie "Sułkowski" (1910), opowiadaniach i powieściach o powstaniu styczniowym ("Wierna rzeka", 1912). Po klęsce rewolucji 1905 rozrachunek Żeromskiego z podstawowymi problemami życia polskiego stał się inspiracją do napisania powieści "Dzieje grzechu" (t. 1-2, 1908), odzwierciedlającej rozprzężenie moralne i społeczne, oraz dramatu "Róża" (1909), ukazującego w zmetaforyzowanej formie jeden z najpełniejszych w literaturze polskiej obraz niedawnych wydarzeń; idee społeczne Żeromskiego nabrały znamion utopii, m.in. w trylogii "Walka z szatanem" ("Nawracanie Judasza" 1916, "Zamieć" 1916, "Charitas" 1919). W ostatniej powieści "Przedwiośnie" (1925) zawarł surowy osąd pierwszych lat niepodległości i wskazał na konieczność reform ustrojowych, odrzucając zarazem perspektywę rewolucji komunistycznej. Pod koniec życia napisał kilka utworów dramatycznych, m.in. dramat o rabacji chłopskiej 1846 roku "Turoń" (1923). W popularnej komedii "Uciekła mi przepióreczka..." (1924) powrócił do motywu bohatera-idealisty. Do arcydzieł prozy Żeromskiego należą: "Dzienniki 1882-91" (t. 1-3, 1953–56) jako wyjątkowy w naszym piśmiennictwie dokument szczerości zapisu osobistych przeżyć. Ponadto proza poetycka o problematyce historiozoficznej ("Duma o hetmanie" 1908) i społecznej, związanej m.in. z rewolucją 1905 ("Sen o szpadzie" 1905, "Słowo o bandosie" 1908) i z tradycją polskości Pomorza ("Wiatr od morza" 1922), a także opiewająca piękno polskiego krajobrazu ("Wisła" 1918, "Międzymorze" 1923, "Puszcza jodłowa" 1925). Do bogatej publicystyki należą m.in. zbiór "Inter arma" (1920), z głośnym reportażem z wojny polsko-bolszewickiej 1920, "Na probostwie w Wyszkowie", piętnującym zdradę narodowych komunistów polskich, oraz szkic literacki "Snobizm i postęp" (1923), przeciwstawiający snobistycznym naśladownictwom autentyczne wartości tkwiące w ludowej twórczości, gwarze, dialekcie. Żeromski patriota, społecznik i moralista, był jednocześnie poetą urody i pełni życia, zarówno w impresjonistycznych i lirycznych opisach przyrody, jak i w obrazach fascynacji miłosnej. Odchodząc od epickiego obiektywizmu, rozwinął typ narracji przepełnionej liryzmem, prowadzonej często w formie "utajonego pamiętnika", fikcję fabularną łączył z elementami publicystyki i rozważaniami erudycyjnymi. W 1924 roku kandydował do Nagrody Nobla, w 1925 roku pierwszy laureat państwowej nagrody literackiej.
 

Galeriadodaj zdjęcie/film
Ciekawostkidodaj ciekawostkę
Linkidodaj link
GWIAZDY O SWOICH BOHATERACH